 Poniższy tekst jest wstępem do obszernego tematu związanego z rejestracją wzmacniacza gitarowego za pomocą jednego lub większej ilości mikrofonów. Można go traktować jako rozgrzewkę przed tym co istotne - praktyką.
Na wstępie muszę rozczarować tych, którzy oczekują od niniejszego artykułu recepty na świetnie brzmiące gitary. Taka recepta nie istnieje i raczej nie powstanie, ponieważ nagrywanie soundu wydobywanego ze wzmacniaczy od lat spędza sen z oczu wielu początkującym (ale nie tylko!) inżynierom dźwięku. Mogłoby się wydawać, że nie ma nic prostszego - w końcu wystarczy podstawić mikrofon pod membranę głośnika... Nic bardziej mylnego. Muzyka to rzemiosło wymagające symbiozy wielu elementów, zaczynając od muzyka i jego instrumentu, kończąc na pomieszczeniu z odpowiednią akustyką oraz optymalnym doborze aparatury nagrywającej. Zacznijmy jednak od początku.
Ekwipunek
Domyślam się, że większość z Was jest czynnymi muzykami. Dla ułatwienia procesu edukacyjnego przyjmijmy taki scenariusz: macie sprzęt, a kolega (gitarzysta) poprosił Was o nagranie kilku próbek jego nowego sprzętu, bo właśnie wrócił ze sklepu z nowym lampowym headem. Do dyspozycji macie towarzyszący nam od początku tego cyku artykułów interfejs audio E-MU Tracker Pre wraz z dołączonym do niego oprogramowaniem Cubase w wersji LE. Dla przypomnienia - w Trackerze do dyspozycji mamy dwa przedwzmacniacze mikrofonowe co oznacza tyle, że w jednym czasie możemy do nagrań użyć dwóch mikrofonów.
Mikrofony
Chyba każdy wie do czego służy to urządzenie, prawda? To taki odpowiednik głośnika działający w drugą stronę, ponieważ jego zadaniem jest zamiana fal akustycznych na drgania napięcia elektrycznego. Najpopularniejsze są dwa typu mikrofonów, których różnice wynikają ze sposobu ich działania. Są to mikrofony dynamiczne oraz mikrofony pojemnościowe. Bez obaw! Z pewnością już coś wiecie na ten temat, bo chyba każdy widział występ Maryli Rodowicz na festiwalu w Sopocie, gdzie śpiewała do typowo wyglądającego mikrofonu z wydłużonym korpusem zakończonym kulką - w większości przypadków tak wygląda mikrofon dynamiczny. A teraz przypomnijcie sobie jak oglądaliście zdjęcia z sesji nagraniowej swojego ulubionego zespołu. Kojarzycie dziwne wyglądający kawałek metalu zawieszony w dziwnym „pająku”? Prawdopodobnie był to właśnie mikrofon pojemnościowy. No dobrze, ale jakie różnice są pomiędzy mikrofonem dynamicznym a pojemnościowym? Nie wgłębiając się w techniczne szczegóły - membrana tego pierwszego jest znacznie cięższa niż w mikrofonach pojemnościowych, dlatego lepiej znosi pracę z wysokimi (głośnymi) poziomami. „Pojemnik” daje nam za to większą szczegółowość oraz znacznie większą czułość. Warto zaznaczyć, że jego praca uzależniona jest od dodatkowego zasilenia. Oczywiście nie chodzi o zasilanie ze zwykłego gniazdka - wystarczy włączyć funkcję Phantom (+48V) obecną na pokładzie E-MU Traker Pre lub jakiegokolwiek innego interfejsu.
Jaki mikrofon wybrać? Wszystko zależy od efektu jaki chcemy uzyskać. Z pewnością przydatna okaże się minimalna wiedza na temat typowych parametrów odnoszących się zarówno do mikrofonów pojemnościowych jak i dynamicznych. Praktycznie każdy producent zajmujący się sprzedażą mikrofonów dodaje do swoich produktów krótką specyfikację w której znajdziemy wykres charakterystyki przenoszenia, informacje na temat charakterystyki kierunkowej oraz SPL. Ostatni parametr to skrót od Sound Presure Level - wartość ta (podawana w decybelach) określa maksymalny poziom ciśnienia akustycznego z jakim może pracować dany mikrofon.
Dynamiczny Shure SM57 oraz pojemnościowy Neumann TLM103
charakterystyka przenoszenia - z tego wykresu możemy odczytać dwie istotne informacje. Po pierwsze dowiemy się co nie co o barwie mikrofonu, która jest najczęściej określana w bardzo poetycki sposób. Spotkaliście się zapewne z takimi określeniami brzmienia jak: ciepły, kartonowy, ostry, chropowaty, aksamitny, zamulony.
Poniższe zdjęcia przedstawią wykresy charakterystyki przenoszenia studyjnego mikrofonu Neumann TLM103 oraz dynamicznego Shure'a SM57. Oś odciętych przedstawia wartości wyrażone w decybelach, oś rzędnych reprezentuje pasmo akustyczne (dla przypomnienia - człowiek słyszy dźwięki z zakresu 17 Hz - 20 kHz). W teorii im bardziej płaska charakterystyka, tym lepiej. Na wykresie pojemnościowego Neumanna widać lekkie podbicie zaczynające się w okolicach 3kHz. Zwróćcie uwagę jak bardzo jego charakterystyka różni się od wykresu prezentującego właściwości brzmieniowe shure'a SM57.
Drugi parametr jaki możemy odczytać z wykresu to pasmo przenoszenia. Dodam tylko, że nie zawsze będziemy potrzebować mikrofonu działającego w pełnym paśmie.
charakterystyka kierunkowa - parametr ten dotyczy obu typów mikrofonów. Określa obszar i aktywną stronę membrany mikrofonu, która reaguje na poziom dźwięku. Wyróżniamy trzy podstawowe charakterystyki: kołową, kardioidalną oraz ósemkową. W pierwszym przypadku mikrofon zbiera sygnał z każdej strony równomiernie. W drugim priorytetem jest czoło kapsuły, dlatego mikrofon praktycznie nie rejestruje sygnałów dochodzących zza mikrofonu. W przypadku ósemki osie największej skuteczności znajdują się z przodu i z tyłu (mikrofonu nie rejestruje sygnałów dochodzących z boków).
 Charakterystyka kołowa, kardioidalna i ósemkowa
Mikrofony pojemnościowe i dynamiczne w praktyce
Wiemy już, że mikrofony pojemnościowe charakteryzują się wyższą czułością niż mikrofony dynamiczne. Z uwagi na ich delikatną konstrukcję musimy mieć też na uwadze fakt, że wysoki poziom SPL może nie tylko spowodować niemiłe dla ucha zniekształcenia, ale zwyczajnie zniszczyć bardzo cienką membranę nierzadko dość kosztownego sprzętu. Dlatego bardzo często do ujęć wzmacniacza gitarowego używany jest kultowy już mikrofon shure sm57 (dokładnie ten model używamy do nagrań prawie wszystkich soundchecków i testów na naszym portalu). Nie jest to jednak jedyny godny polecenia sprzęt i z pewnością nie warto ograniczać się wyłącznie do tego majka. Jak zawsze w tej materii warto kierować się swoim słuchem, bo to on jest wyrocznią, a nie foldery reklamowe. Każdy mikrofon - podobnie jak wzmacniacz, gitara czy kostka podłogowa - ma swój charakter, który nie sprawdzi się w każdej sytuacji. Wróćmy do tematu i zadajmy sobie pytanie: gdzie i jaki mikrofon postawić, żeby jak najlepiej nagrać sound naszego wzmaka? Wyobraźcie sobie, że wasze ucho to mikrofon i przystawcie je do głośnika. Słyszycie różnicę barw w centrum i po bokach membrany? Z środkowej części emitowane są wysokie częstotliwości, podczas gdy zewnętrzne obszary grają bardziej basowym dźwiękiem. Nagrajcie kilka krótkich zagrywek z różnymi ustawieniami mikrofonu względem osi głośnika. Postarajcie się uzyskać odpowiedni balans pomiędzy górą a dołem pasma. Wybierzcie najlepszą i ustawcie mikrofon w tej samej pozycji. Gotowe! Czegoś brakuje? Spróbujcie użyć mikrofonu pojemnościowego. Fajnym patentem na znalezienie optymalnego ustawienia jest bezpośredni odsłuch. Poproście kolegę, żeby grał na gitarze. Teraz mając dobrze izolujące, najlepiej zamknięte słuchawki na głowie włączcie direct monitoring w E-MU lub software'owy monitoring w Cubase (temat był poruszany w trzeciej części tego cyklu artykułów) i stojąc przed wzmacniaczem przesuwajcie mikrofon względem osi głośnika. Mikrofon możecie spróbować ustawić bezpośrednio przy głośniku lub w większej odległości, powiedzmy 5-10 centymetrów. Wyraźnie słuchajcie tego co się dzieje w słuchawkach. Jestem pewien, że po chwili odnajdziecie magiczną „pozycję”. Eksperymenty to jedyny sposób na zrobienie dobrego nagrania. Żeby nie zostawiać Was samych z tym problemem, w kolejnym artykule przedstawimy kilka typowych ustawień wzbogaconych o próbki audio i zdjęcia.
Pomieszczenie
Istotnym elementem w procesie nagrywania jest również samo pomieszczenie. To dzięki niemu możemy zbudować przestrzeń w rejestrowanym materiale - im większy dystans między mikrofonem a głośnikiem, tym więcej pogłosu pomieszczenia znajdzie się na ścieżkach w naszym sekwencerze. Analogicznie, im bliżej głośnika przystawimy mikrofon, tym mniejsze znaczenie będzie mieć akustyka miejsca w którym stoi kolumna bądź combo.
to be continued... W następnym artykule przedstawimy konkretne przykłady dźwiękowe wzbogacone o ciekawe zdjęcia i opis zastosowanych technik. |
testy 
Przyszedł czas na krótkie podsumowanie w oparciu o przykłady dźwiękowe. Wiemy już jakich narzędzi potrzebujemy do nagrywania. Wiemy też jak podejść do tematu, dlatego w ramach ciekawostki demonstrujemy kilka przykładów dźwiękowych. 
W poprzednich trzech odcinkach omówiliśmy sposoby liniowego nagrywania gitary elektrycznej. Czas na krótki artykuł dotyczący rejestracji gitary basowej 
Gibson SG to marzenie niejednego gitarzysty. Prezentowany model po prostu zwala z nóg swoim brzmieniem, wyglądem, wszystkim.
Tego efektu nie trzeba przedstawiać. TS7 powinien znajdować się w każdym pedalboardzie - nigdy nie wiadomo kiedy się przyda. Polecamy!
Połączenie technologii lampowej w układzie przedwzmacniacza i tranzystorowej w końcówce mocy - duża dawka przesterowanej mocy z kolumną na 4 12" Eminence V12. Wersja głowy i kolumny z chromowanym grillem (droższa wersja)